Kullanıcı testi yaparken nelere dikkat edilmeli?

Bir arayüzde neyin çalışıp neyin çalışmadığını anlamanın en iyi yolu insanları o arayüzü kullanırken izlemektir. Doğru katılımcılarla gerçekçi faaliyetleri çalıştığınızda, kullanıcıların sorun yaşadığı kısımlar hakkında elle tutulur bir veriyesahip olursunuz bu da sizin tasarımı nasıl geliştireceğinize dair yardımcı olur.

Peki kullanıcı testi yaparken nelere dikkat edilmelidir?

Senaryo Oluşturma
Kullanıcıları gözlemleyebilmeniz için ilk önce onlara yapacakları bir görev vermeniz gerekiyor. Kullanıcılar kendilerini test ediliyormuş gibi hissetmemeleri için buna görev yerine aktivite de diyebiliriz. Kullanıcılara nedenini açıklamadan sadece “X yapın” demek yerine kısa bir senaryo hazırlamak ve bu sayede yapacakları eylemler için bir bağlam ve açıklama sunmak kullanıcı testinizi daha başarılı yapar.

Test için senaryo oluşturmadan önce kullanıcılar için görev senaryosu hazırlamalısınız mesela test edilen bir blog sitesi ise bu blog sitesinde belirli bir konu üzerine makale bulma ya da blog yazıları için e-mail ile abone olma gibi hedefler koyabilirsiniz.

Kullanıcı hedeflerinin neler olduğunu kararlaştırdığınız zaman, kullanıcı testi için uygun olan görev senaryoları oluşturmalısınız. Görev senaryosu, test edilen arayüz üzerinde katılımcıdan yapmasını istediğiniz eylemdir. Örneğin, şu bir görev senaryosu olabilir:

Vodafone’un sitesine girip size en uygun olan akıllı telefonu ve tarifeyi bulun ve satın alın.

Görev senaryoları bir ilişki sağlamalıdır ki kullanıcılar arayüz ile rahat etkileşime geçebilsin ve kendilerini evlerinde ya da ofislerinde kişisel işlerini halledebiliyorlarmış gibi hissedebilsinler.

Kötü yazılmış bir görev senaryosu, kullanıcının belli bir özellik/arayüz ile nasıl etkileşime geçtiğine odaklanır. İyi yazılmış bir görev senaryosu kullanıcının arayüzünü nasıl kullanmayı tercih ettiğine odaklanır. Görevi bir bağlam içine koyan bir senaryo kullanıcıyı motive eder.

Daha iyi görev senaryosu yazabilmek için bazı ipuçlarını aşağıda sıraladık.

Görevi gerçekçi yapın
Kullanıcı hedefi:
 Ürünlere göz atmak ve bir öğe satın almak.
Zayıf görev: Bir çift Nike koşu ayakkabısı satın alın.
Daha iyi görev: 100 TL’Nin altında bir çift ayakkabı al.

Bir katılımcıdan normalde yapmayacağı birşeyi istemek, kullanıcının arayüz ile daha doğal olarak etkileşime geçmesinde sorun yaratacaktır. Kötü yazılan görevler kullanıcının görevi sahiplenmesine engel olur. Yukarıdaki örnekte kullanıcıyı belli bir ürünü almaya zorlamak yerine ona ürünleri karşılaştırıp seçme özgürlüğüne sahip olmalıdır.

Belirli bir görev verin
Katılımcılara görevi gerçekleştirmek için bir neden ya da amaç verin. “Yeni bir mutfak aleti bul” şeklinde genellemeler yerine mesela onlardan yüksek puanı olan 75 TL’nin altında bir blender bulmalarını isteyin.

Kullanıcılar her ne kadar ne istedikleri doğrultusunda arama yapmaya başlasalar da uzun süre geçmeden seçtikleri ürünleri popülerlik, fiyat ve kalite göstergesi doğrultusunda daraltacaklardır. Eğer kullanıcılara verdiğiniz görevler çok belirsiz olursa kullanıcıların kafası karışabilir ve tam olarak ne bulmaları gerektiğini sorma ihtiyacı hissedebilirler. Verdiğiniz görevler belirsiz olmasın ki kullanıcılar sizin onlardan ne yapmak istediğinizi tam olarak anlayabilsinler.

Senaryo için bir bağlam sağlayın ancak senaryoyu kısa tutun
Kullanıcıya bir senaryoyu bir bağlam içerisinde vermelisiniz ki kullanıcı kendisini bu görevi yerine getirme ihtiyacı duysun ancak senaryoyu çok büyütmeyin mesela “Temmuz’da Antayla’da bir konferansa katılacaksınız ve bir araba kiralamanız gerekiyor.” gibi.

Eyleme dayalı bir görev yazıni
Kullanıcı hedefi:
 Film ve film seanslarını bulun.
Zayıf görev: Cumartesi akşamı sinemada film izlemek istiyorsunuz. www.beyazperde.com gidin ve nereye tıklayacağınızı söyleyin.
Daha iyi görev: www.beyazperde.com sitesine girin ve Cumartesi günü izlemek isteyeceğiniz bir film bulun.

Kullanıcıdan birşeyi nasıl yapacağını sözlü anlatmasını istemeyin, bunun yerine kullanıcıdan direk eyleme geçmesini isteyin çünkü insanların kendilerinin bildirdiği veriler çok da doğru değildir. Kullanıcının ne söylediğine değil ne yaptığına bakın.

Adımları açıklamaktan ve ipucu vermekten kaçının
Kullanıcı hedefi:
 Sınav sonuçlarını bulmak.
Zayıf görev: Sınav sonuçlarını görmek istiyorsun. Web sitesine git, oturum aç, ve bana transkriptini bulmak için nereye tıklayacağını anlat.
Daha iyi görev: Sınavların sonuçlarını ara

Arayüzde atılacak adımları açıklamak çoğu zaman kullanıcıya arayüzünün nasıl kullanılacağına dair ipuçları içerir. Örneğin birine menüde belli bir linke tıklamasını söylerseniz bu linkin onun için anlamlı olup olmadığını ya da ne anlama geldiğini anlayamazsınız. Bu tür görevler kullanıcı davranışını yönlendirir ve size daha eksik sonuçlar verir.

Yukarıdaki tavsiyeleri göz önünde bulundurmak, kullanıcı testlerinden daha iyi bir sonuç almanızı sağlayacaktır.